De verbo a verbo

2011-12-24T17:49:00.002+01:00

BO NADAL E GRAZAS POR SEGUIRDES ESTE BLOG!

2011-11-11T19:10:00.005+01:00

POR DEREITO!... TERMOS DE DEREITO PENAL E CONSTITUCIONAL

Recentemente o Servizo de Normalización Lingüística da Universidade de Santiago de Compostela acaba de sacar á luz dous vocabularios: un de termos de dereito penal e outro, de constitucional.

Trátase de dous repertorios lexicográficos bilingües (galego-castelán), cuxo índice nos permite facer buscas inversas (de castelán a galego). Podemos descargarlos dende:

a) Termos esenciais de dereito penal. Conta con 858 entradas e ten en contas as modificacións introducidas o 22 de xuño de 2010. Foi elaborado por Miguel Abal (profesor de Dereito penal da USC) e Xusto A. Rodríguez Río (responsable da Área de terminoloxía do SNL da universidade compostelá -ollo! compostelán vs. compostelá).

b) Termos esenciais de dereito constitucional. Conta con 788 entradas e é da autoría de Begoña López Portas (profesora na USC) e foi coordinado por Xusto A. Rodríguez Río.

De seguro que nos serán de moita utilidade!

2011-06-05T23:19:00.011+02:00

VERBOS CON ALTERNANCIA (capítulo I): ela segue ou ela *sigue?

A lingua galega posúe unha serie de verbos que presentan alternacia vocálica no Presente de indicativo. Vexamos como se conxuga o Presente de indicativo do verbo seguir: eu sigo, ti segues, el/ela/vostede segue, nós seguimos, vós seguides, eles/elas/vostedes seguen. Con todo, para algúns falantes esta conxugación, presente no galego estándar, convive con outra que presenta un predominio da vogal -i- (por exemplo, ti *sigues, el/ela/vostede *sigue... eles/elas/vostedes *siguen), da cal debemos fuxir cando queiramos empregar a lingua con corrección.

Do mesmo xeito que se conxuga o Presente de indicativo de seguir, tamén se conxugan outros catro verbos máis, que son: mentir, ferir, sentir e servir (e por suposto, os seus derivados: malferir, consentir...). Polo tanto, temos que conxugar: eu minto, ti mentes, el/ela/vostede mente, nós mentimos, vós mentides, eles/elas/vostedes menten; eu firo, ti feres, el/ela/vostede fere, nós ferimos, vós ferides, eles/elas/vostedes feren; eu sinto, ti sentes, el/ela/vostede sente, nós sentimos, vós sentides, eles/elas/vostedes senten; e eu sirvo, ti serves, el/ela/vostede serve, nós servimos, vós servides, eles/elas/vostedes serven.

Ollo! porque o Imperativo é: sigue ti, seguide vós; minte ti, mentide vós; fire ti, feride vós; sinte ti, sentide vós e sirve ti, servide vós. Leva precisamente a vogal -i- para distinguirse da segunda persoa singular do Presente de indicativo.

Habemos seguir estudando outros verbos que presentan alternancia vocálica!

2011-06-05T12:58:00.006+02:00

UNHA NOVA FERRAMENTA... o GALEGOBOOK

Esta semana os medios de comunicación recollían o nacemento dun novo proxecto que compila máis dun cento de libros en galego en soporte electrónico e de diversas temáticas: sociolingüística, terminoloxía, dialectoloxía... O Galegobook. Este proxecto, sen ánimo de lucro, a pesar de estar aínda en construción, pretende ser un espazo en que compartir e intercambiar impresións sobre os libros, aos cales se pode acceder comodamente consultando o seu índice de autores ou de obras.

Neste caso, e dado que este blog está orientado ao estudo da linguaxe administrativa (e xurídica) galega, indicaremos algunhas obras, recollidas no Galegobook, que vos poden ser útiles para o desenvolvemento do voso traballo:

a) (Breve) manual de estilo universitario, da autoría de Manuel Bermúdez. Dun xeito claro e resumido recolle información relativa aos signos de puntuación, ao deseño do documento, dá pautas sobre como conseguir que a escritura sexa fluída e, finalmente, achega unha bibliografía útil.

b) Libro de estilo do Concello de Santiago, elaborado polo Departamento de lingua do dito concello, recolle apuntamentos gramaticais, ortográficos, sintácticos, notas relativas ao estilo e tamén propostas de modelos de documentos frecuentes na Administración local, que poden ser moi aproveitables para mellorarmos a nosa lingua.

c) Manual de estilo do Concello de Tomiño, elaborado por José Luís Iglesias. Contén apuntamentos ortográficos, gramaticais e sintácticos.

d) Abreviaturas, siglas, símbolos e léxico, obra de Manuel Bermúdez. Nunhas poucas páxinas podemos atopar recollidas as abreviaturas, siglas, acrónimos, símbolos xunto cunha listaxe de palabras e expresións dubidosas.

e) Breve guía para unha linguaxe non sexista, da autoría da área de Igualdade da Universidade de Vigo. En 12 páxinas dáse indicacións de como utilizar unha lingua o menos sexista posible: utilizando os colectivos, os dous xéneros, etc.

f) Recomendacións para unha linguaxe non discriminatoria na administración pública, elaborado polo Servizo de Igualdade da Xunta de Galicia.

g) Recomendacións para unha linguaxe non discriminatoria na Confederación Intersindical Galega, redactado pola Confederación.

h) Criterios para o uso da lingua e Sobre a calidade da nosa lingua, obras coordinadas por Goretti Sanmartín Rei que ofrecen criterios linguísticos e normas de estilo para os escritos procedentes da Universidade da Coruña. Son dous libros moi recomendables.

i) Curso de actualización da lingua e da linguaxe administrativa galegas, coordinado por Nel Vidal.

j) Curso de linguaxe administrativa, coordinado por Manuel Rico. É o texto que se manexa nos cursos de linguaxe administrativa.

k) Manual básico de documentación administrativa, coordinado por Manuel Rico e moi utilizado nos cursos de Linguaxe administrativa ofertados pola Secretaría Xeral de Política Lingüística.

l) Manual de documentos administrativos, editado polo Servizo de Publicacións da Universidade da Coruña, achega modelos de documentos.

m) Manual básico de documentación administrativa e xurídica, coordinado por Xoán Rivas é de interese xa que achega modelos de documentos xurídicos.

n) Termos esenciais de dereito constitucional (galego-castelán), elaborado por Begoña López e Xusto Rodríguez.

ñ) Glosario de termos xurídicos dubidosos (castelán-galego), elaborado por Martín Ramos Ínsua. A pesar da súa brevidade, é moi útil.

Parabéns pola iniciativa e esperamos que o Galegobook siga sumando libros!

2011-05-17T12:50:00.007+02:00

BO DÍA DAS LETRAS GALEGAS E GRAZAS POLAS VOSAS 4.000 VISITAS!

Imos (e non vamos, que é imperativo) celebrar este 17 de maio cun poema do homenaxeado o Día das Letras Galegas 2011, o autor Lois Pereiro, e tamén quero aproveitar para agradecervos as vosas innumerables visitas. Grazas a todos e todas vós e espero que gocedes (non *disfrutedes) de moitos días das letras durante todo o ano!

THE FLOWERS OF FRIENDSHIP FADED

FRIENDSHIP FADED

Presentimos as horas do vrao
vivir de día
os futuros soños fríos

de amenceres de lúa con armarios
transparentes de ollos fríos
asesinos de princesas durmidas

en moreas de bebidas inocentes
reises da explosión solitaria
nun día escuro do país acusados de querer ser
ananos e vivir na herba
apuntándovos coa morte en decadencia
dende o día do viaxe
ou fuxida sentimental
oubeando (a chamada do bosco que se me
escondía)
o sonido
de senso desesperadoo sonido tráxico.

O éstase
en sorrisa vendo
como Piedad matabas aquil buraco escuro
con forma de crime
onde o silenzo ule
a tormenta nostálxica e neurótica
(un centro
neurótico pro
cun límite marcado nalgún sitio)
e non era a primeira vez
que o suicidio voaba no ceo da última paisaxe
Mary (buked and scorned)
xa o tiña visto
no ceo de California.

Lois Pereiro, Poemas para unha loia

2011-05-01T11:45:00.012+02:00

UN AGASALLO... PARA CELEBRARMOS O DÍA INTERNACIONAL DO LIBRO

Aínda que un pouco tarde, disque (e non *dis que) máis vale tarde que nunca...

Nesta ocasión caeu nas miñas mans un clásico da literatura italiana, a tradución ao galego de Seda, de Alessandro Baricco, publicada pola editorial Rinoceronte no ano 2006, a cal nos vai servir para falar de dous xentilicios moi presentes na vida cotía e que ás veces se utilizan incorrectamente. Transcribo un capítulo:

"Hervé Joncour partiu cara ao Xapón a principios de outubro. Cruzou a fronteira francesa preto de Metz, atravesou as rexións de Württemberg e Baviera, entrou en Austria, foi en tren a Viena e a Budapest para acto seguido proseguir ata Kiev. Percorreu a cabalo dous mil quilómetros de estepa rusa, atravesou os Urais, entrou en Siberia, viaxou durante corenta días ata chegar ao lago Baikal, que a xente do lugar chamaba "o derradeiro". Bordeou o río Amur, costeando a fronteira chinesa ata o océano, e cando chegou ao océano ficou no porto de Sabirk dez días, ata que un barco de contrabandistas holandeses o levou a Cabo Teraya, na costa oeste do Xapón. O que atopou foi un país en desordenada espera dunha guerra que non daba estoupado. Viaxou durante días sen ter que facer uso da habitual prudencia, posto que parecía que o mapa dos poderes e as redes de control se disolveran ao seu redor ante a inminencia dunha explosión que as ía redeseñar totalmente. En Shirakawa, atopouse co home que o debía levar onda Hare Kei. Ao cabo de dous días a cabalo enxergaron a vila. Hervé Joncour continuou a pé para que a nova da súa chegada á aldea puidese chegar antes ca el."

a) Debemos ter en conta que o xentilicio (ou nome das persoas que habitan nun lugar) do Xapón é xaponés para o xénero masculino e xaponesa para o feminino. Pero, tamén podemos utilizar nipón, nipoa (ollo! non *nipona). Por ex. Esa xaponesa/nipoa fala moi ben o galego.

b) No caso dun habitante da China, falamos de chinés e chinesa, formas que funcionan ben como adxectivos (por ex. Gústame a comida chinesa) ben como substantivos (por ex. Ese home é chinés). Cómpre lembrar que chinés tamén é o nome que se lle dá a cada unha das linguas faladas na China (por. ex. Hei aprender chinés mandarín). A forma chino resérvase para referirse ao porco, quino, cocho, marrán...

Rematamos desexándolle unha rápida recuperación ao país nipón!

2011-04-11T20:50:00.008+02:00

O BARBEIRO SANGRADOR DE ALLARIZ

No Arquivo Histórico Provincial de Ourense (AHPOu) custódiase un documento ben curioso que quero compartir con todos e todas vós. O texto é unha carta de licenza (ollo! non *licencia), datada en 1591, na cal se lle concede o título de barbeiro flebotomiano a un veciño de Allariz chamado Juan Castro.

O documento ao que no referimos está redactado en castelán, pero recollémolo aquí polo peculiar que resulta; ademais así recordamos como a lingua galega, de máximo esplendor durante a Idade Media, a fins desta época foi perdendo relevancia e paulatinamente sería substituída polo castelán na documentación pública e privada da época. Dito isto, no manuscrito, do cal imos ofrecer unha imaxe, recóllese o título de barbeiro flebotomiano (é dicir, coa autorización para ser sangrador) de Juan Castro, quen tivo que ir examinarse a Madrid para poder exercer a súa profesión na vila allaricense. Pero a día de hoxe relacionar o traballo de barbeiro coa de sangrador non ten moito sentido, con todo si o tivo a partir do medievo e ata ben entrada a Idade Moderna, dado que estes profesionais da coitela encargábanse tamén da extracción de moas e do sangue a través de samesugas e ventosas, nunha época na cal a evacuación do sangue do corpo considerábase que tiña fins terapéuticos.

Como se pode observar, o texto leva unha orla vermella (ollo! non *roxa), que simboliza a cor do sangue.

Para a elaboración desta entrada servinme dunha publicación periódica do AHPOu, chamada Fronda. Voandeira de Arquivo Histórico Provincial de Ourense, en concreto, ao número 18 (setembro-outubro 2008), motivo polo que quero agradecer ao persoal da dita institución a súa amabilidade e desexarlle unha longa vida a esta pequena, pero interesante publicación.

2011-04-05T18:14:00.015+02:00

A PARES...

Nesta ocasión imos (ollo! vamos é imperativo) falar das denominacións que lles damos en galego aos dous nenos/as que nacen nun mesmo parto, xa que ás veces utilízanse formas incorrectas. A priori, empregamos a voz xemelgos, pero para ser máis exactos debemos ter en conta:

a) Se proceden dun único óvulo, que denominaremos, tecnicamente, xemelgos monocigóticos, uniovulares ou monoovulares. Neste caso normalmente utilizamos a forma xemelgos.

b) Se proveñen da fertilización de dous, tres ou máis óvulos. De ser así, podemos estar ante xemelgos bicigóticos ou biovulares, denominados acotío co castelanismo *mellizos; pois ben, é preciso lembrar que neste caso temos que botar man da denominación falsos/as xemelgos ou utilizar as palabras técnicas anteriormente citadas. Ademais, cando facemos referencia a máis de dous rapaces ou rapazas, debemos utilizar as denominacións trixemelgos, cuadrixemelgos...

Quen queira (e nunca *quenqueira) afondar algo máis sobre o tema pode consultar o Dicionario galego de termos médicos (http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/diccmedico.pdf) ou o Vocabulario de medicina galego-español-inglés-portugués (http://www.usc.es/snl/term/Vocabularios/medicina.pdf).

Aínda que non esteamos moi afeitos a falar de falsos xemelgos, hai outras linguas, como o portugués, que utilizan con total normalidade falsos gêmeos.

Velaquí as falsas xemelgas ou xemelgas bicigóticas Icía e Carmela, ás que vai dedicada esta entrada!

2011-03-23T16:38:00.016+01:00

FALEMOS... DE VERBOS E PRONOMES

"Queríades un Vigo fermoso e humanizado. E o fixéchedes"... Este é o texto que podemos ler en varios carteis do PSOE espallados por toda a cidade de Vigo. Neste caso voume servir dos erros que presentan os ditos carteis para explicar e recordarvos a todos e todas algunhas cuestións sobre os verbos e a colocación do pronome.

a) VERBOS

No relativo aos verbos, non podemos esquecer que o Pretérito Imperfecto (tamén chamado Copretérito) presenta na 1ª persoa plural, é dicir queriamos (por exemplo: Queriamos un iPad para a oficina), e na 2º persoa plural, queriades (por exemplo: Queriades un iPad para a oficina), acentuación grave (tamén chamada paroxítona). Polo tanto, o paradigma é: eu quería, ti querías, el/ela/vostede quería, nós queriamos, vós queriades, eles/elas/vostedes querían.

Recordade que o Pretérito Perfecto (tamén chamado Pretérito de Indicativo) do verbo facer é: eu fixen, ti fixeches, el/ela/vostede fixo, nós fixemos, vós fixestes, eles/elas/vostedes fixeron. A 2ª persoa plural presenta como variante marioritaria -stes que é a solución elixida pola lingua estándar, pero dialectalmente, ou en certas zonas de Galicia, existen tamén as terminacións -*stedes (fixéstedes) e -*chedes (fixéchedes).

b) PRONOMES O pronome átono na lingua galega, en principio, sitúase despois do verbo (por exemplo: Chámome Moraima), pero hai certas partículas que obrigan á súa anteposición (por exemplo: Quen me colleu o lapis?). Velaquí, de xeito moi resumido, os casos en que o pronome debe colocarse antes do verbo: a) Nos enunciados negativos: Non o coñezo... b) Nas oracións interrogativas ou exclamativas introducidas por unha partícula (que, quen, cales, como, cando, onde…): Quen o dixo? Canto che deu!... c) Con algúns adverbios (aínda, alí, aquí, ata, ben, case, cedo, igual, incluso, mellor, mesmo, quizais, si, tamén, tarde, velaquí, xa etc.) e indefinidos (abondo, algo, alguén, ambos, calquera, nada, ninguén, nada, todos etc.) situados ao inicio da oración: Velaquí vos envío este arquivo, Ninguén me dixo nada… Outros adverbios e loc. adverbiais situados ao comezo da oración non obrigan á anteposición do pronome (hoxe, onte, mañá, pasadomañá, antano, hoxe en día, antes, daquela, entón, seguido, deseguido, ás veces, aos poucos, a miúdo, arriba, debaixo, adiante, detrás, lonxe, preto etc.): Mañá sabereino, Ás veces paréceste ao teu avó... Ademais, dependendo do significado, hai adverbios que obrigan ou non á anteposición do pronome: Logo (‘axiña’) me chamas por teléfono / Logo (‘despois’) chámasme por teléfono... d) As oracións subordinadas: Se o sabes, dimo canto antes... e) Nas perífrases verbais hai unha certa flexibilidade á hora de colocar o pronome; ben pode acompañar ao verbo auxiliar ben ao auxiliado: Quérelo ter, Queres lelo...

Finalmente, temos que recordar que en certos contextos enfáticos o pronome pode preceder ao verbo: O demo te coma! Explicado isto, os carteis que están colgados na cidade olívica deberían dicir: "Queriades un Vigo fermoso e humanizado. E fixéstelo".

Só espero que estes erros non se volvan repetir nun documento de tanta relevancia como é un cartel!

2011-01-18T16:19:00.005+01:00

UNHA RECEITA MEDIEVAL PARA CURAR O CÓLERA

Sabemos que o cólera (con xénero masculino) é unha enfermidade de orixe asiática que debemos diferenciar da cólera (con xénero feminino), que fai referencia a un gran enfado. Precisamente para combater esta enfermidade no ano 1467 un documento custodiado na Catedral de Ourense recolle a seguinte receita que transcribo a continuación tal cal foi publicada no BRAG:

Receita contra o cólera

Tomen doce ou quince graos de loureiro secos e sean bien molidos et cercenidos et uueltos con una onza de agua rrosada et outro tanto de vinagre branco et vuelvan con ello doce ou quince gotas de leche de figuera, et si la leche non podieren aver tomen en su lugar dous ou tres leños de la figuera cortados non moy menudos et mezando todo con un palo de figuera, et denlo todo a beber colado al paciente dentro de las seis horas que le diese e cubranlo bien, et si sudare guardente la sudor, et con la gracia de nuestro Señor que el mundo de nada crió será libre et sano el que esto ficiere, enpero se fuero moço de poca edade o hombre que esto ficiere, enpero se fuero moço de poca edade o hombre de poca complesión denle la metad o las dos partes desti.

Como podemos ver, trátase dun documento escrito en galego e en castelán, cousa esperable se pensamos que a partir do séc. XV a lingua galega irá desaparecendo paulatinamente dos textos, tanto en prosa coma en verso.

2011-01-04T16:37:00.003+01:00

UN AGASALLO DE REIS...

Comezamos un novo ano e con el tamén comezamos (sen n) a colgar novas entradas no blog. Neste caso imos falar dos Cantos de Reis, que son eses cantos destinados aos señores de Oriente, que disque se fomos bos ao longo do ano van ser moi xenerosos connosco (forma preferente fronte a con nós). Sexa conto ou non, velaquí vos queda unha ligazón para que escoitedes un destes cantares:
-Cantos de Reis (Na Lúa): http://www.coordinadoraendl.org/nadal2010/recursos/index.php?pax=pax2.php

Para aqueles que aínda non redactástedes a carta, velaquí tedes un modelo ben xeitoso proposto polo Servizo de Normalización Lingüística da Coruña: http://snlacorunha.blogaliza.org/files/2009/12/carta_reis.pdf

E se aínda non sabedes que agasallo mercar, podedes botarlle un ollo á revista Agasallo: http://www.agasallo.eu/

Moita sorte!

2010-12-25T13:11:00.003+01:00

BO NADAL A TODOS E A TODAS!!

2010-12-14T12:10:00.007+01:00

UN NOVO DICIONARIO: O Dicionario de pronuncia da lingua galega

A RAG e o ILG acaban de editar recentemente o Dicionario de pronuncia da lingua galega, da autoría de Xosé Luís Regueira.

O interese desta obra reside en que recolle a pronuncia de 47.000 voces e permítenos achegarnos ao modelo estándar do galego oral e, cómpre dicir, que non está só dirixido a especialistas na materia, xa que calquera alumno, xornalista ou docente, con certo interese pode manexalo. Ademais resulta moi útil para uso docente a súa introdución, que se pode consultar ou descargar na seguinte ligazón:

a) http://ilg.usc.es/ilgas/novas_publicacions/Dic_pronuncia_intro_2010.pdf

Espero que a partir de agora non se vos resista a pronuncia!

2010-05-23T21:44:00.002+02:00

UNHA NOVA FERRAMENTA: O Manual de documentación administrativa e xurídica

Dende hai aproximadamente un mes, todos aqueles e aqueles que traballades no ámbito administrativo e xurídico tedes á vosa disposición o Manual de documentación administrativa e xurídica, publicado pola Secretaria Xeral e pola EGAP, que se pode descargar en .pdf dende http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/manualxuridico2010.pdf.

O interese desta obra débese a que recolle modelos de documentos xurídicos e actualiza os tipos de textos administrativos publicados na obra Manual de documentos administrativos.

Botádelle un ollo que de seguro vos será útil!

2010-04-25T00:30:00.002+02:00

UNHA INVITACIÓN...

O Equipo de Normalización Lingüística da Escola Oficial de Idiomas (EOI) de Ourense convídanos a todos e a todas a asistir, de balde, ao 2º Foro da Lingua. Este ano o foro está centrado nas actividades de expresión oral e para quen estea interesado, velaquí copio o programa:

Martes 27/04, ás 20.30: Pinto de Herbón e Josiño do Viso preséntannos as súas Regueifas.

Mércores 12/05, ás 20.00: Posta en escena da obra de teatro “O achado do castro” de M. Núñez Singala, polo grupo de teatro Marañao.

Xoves 13/05, ás 18.30: Carlos Rafael actuará como contacontos.

Espero que participedes!

2010-01-07T16:12:00.004+01:00

BENVIDO 2010!

Sempre que comeza un novo ano non podo evitar recordar cun riso unha carta de felicitación que hai uns cantos anos tiven que corrixir (*correxir). O dito escrito empezaba do seguinte xeito: "Este recén nacido ano..." e ata aquí podo ler (*leer).

A propósito disto, aproveitaremos para recordar que a frase recén nacido/a, utilizada frecuentemente para referirse aos seres vivos, considérase un castelanismo en galego. Pero ¿que outras maneiras temos para expresala? Na lingua cotiá normalmente utilizamos "acabado/a de nacer". Por exemplo: A túa curmá acaba de nacer/é unha nena acabada de nacer. Con todo, en contextos máis cultos utilízase "neonato/a": Cando chegues ao hospital busca a sala de neonatos.

Tamén cómpre ter en conta que cando escribimos unha data completa debemos utilizar a preposición de precedendo ao mes e ao ano: Vigo, 7 de xaneiro de 2010. Ollo! empregar aquí a preposición do é un erro (*do 2010).

2009-12-24T01:27:00.005+01:00

SE NON CANTAMOS...

Deseguido recollemos unha cantiga para xogar cos nenos que copiamos da guía O noso nadal, galego e verde (http://www.cxg.org/mediateca/cma/O_noso_Nadal_galego_e_verde_2009.pdf), elaborada pola Consello da Xuventude en que se dá conta de receitas de cociña, roteiros literarios, propostas de agasallos para o Nadal e moitas outras cousas. En concreto estas coplas están seleccionadas polos integrantes de Orella Pendella e velaquí van:

Unha pega, merga, reborderga
gorda, rebirigorda,
acotobelada e xorda
cría pegos, mergos, rebordergos
gordos, rebirigordos,
acotobelados e xordos.
Se non criase pegos mergos,
rebordergos,
gordos, rebirigordos,
acotobelados e xordos
non sería unha pega merga,
reborderga,
gorda, rebirigorda,
acotobelada e xorda.

Dado que nestas coplas atopamos se non imos aproveitar para explicar a diferenza que hai entre grafar senón e se non. Vexamos:

Senón vs. se non
senón
-introduce unha rectificación: Non é roxo, senón vermello.
-locución conxuntiva =‘menos que’: Creo que no te vin, senón que sexa o que di o teu curmán.
-non + verbo + senón: Non é senón un paspán.
-non só... senón tamén, suma o expresado antes: Non só quedou na rúa, senón tamén sen coche.
-prep. 'excepto': Senón Carlos e Gabriela, os outros quedaron na casa.

se non

-conxunción condicional se + adverbio non: Se non estudas vas suspender.
-conxunción comparativa se + adverbio non: A ver se non vos portades tan mal coma onte.

Agora só nos queda reflexionar un pouco, senón non imos conseguir facer ben a distinción!

2009-12-09T15:49:00.005+01:00

...DE AUTORIZACIÓNS E PODERES

Hai un par de semanas un alumno de Boiro quedou sen poder ir a unha excursión porque disque esqueceu a autorización na aula e na súa casa non a puideron asinar. Dende logo, parece que moitas ganas de saír do instituto non tiña!

O caso é que unha autorización non deixa de ser un documento non cal se concede permiso a outra persoa para que efectúe ou faga algún trámite: para que retire algo da oficina de Correos, para que nos presente unha determinada documentación, para que vaia a algures, etc.

Todos e todas nós (#nos) podemos facer unha autorización e maila existiren modelos nas oficinas das administracións, institutos e outros organismos o documento que redactemos é tan válido coma eses modelos. Velaquí vai unha mostra:

Don/Dona María Cordeiro Ovella, con DNI 88888888I,

e con domicilio en Punta do Monte s/n, 18888, Crecente

(Pontevedra)

AUTORIZO a:

Don/Dona Hanané Outeiro Viso, con DNI 77777777K,

a recoller na secretaria do IES Pontelousa o documen-

to no cal se acredita que posúo o nivel Celga IV de

Lingua galega.

Crecente, 28 de decembro de 2009

(Sinatura do autorizante)

Normalmente é preciso achegar unha fotocopia DNI do autorizante e identificarse como autorizado.

Ollo! non debemos confundir a autorización cun poder notarial, xa que este último ten valor legal e é delegado por unha persoa física ou xurídica para autorizar ao apoderado a realizar ou executar actos xurídicos ou materiais estipulados no documento público, ben sexa para un trámite específico (por exemplo, compra ou venda dun inmoble) ou ben con carácter xeral.

2009-11-21T11:43:00.005+01:00

É TEMPO DOS E-BOOK

Disque a estrela deste Nadal van ser os e-books, pero realmente estes novos aparellos serán quen de substituír o libro en papel? Quero pensar que máis ca dunha substitución vaise tratar dunha diferenciación de usos; o máis probable é que as lecturas de pracer se sigan facendo tendo un libro tradicional nas mans e, pola contra, as lecturas de artigos, textos puntuais, descargas de obras se fagan a través do libro electrónico. De todos os xeitos, para os nostálxicos do libro e dos manuscritos, velaquí deixo estas ligazóns da elaboración dun manuscrito medieval con miniaturas e da aparición da imprenta.

Elaboración dun manuscrito en 3D: http://www.fitzmuseum.cam.ac.uk/pharos/images/swf/manuscript/manuscript_5a.html

A imprenta: http://www.youtube.com/watch?v=IPg05uCE608&feature=related

2009-11-15T12:51:00.007+01:00

UN TRADUTOR MOI ÚTIL: tradutor automático do Instituto Cervantes

Ás veces a présa pode connosco e precisamos dispoñer dun texto, artigo, páxina web, etc. nunha lingua diferente á lingua na cal está ese escrito. É evidente que ningúen mellor ca un tradutor profesional pode facer este traballo, pero en ocasións cos nosos coñecementos e un pouco de axuda podemos saír do paso.

Quen nos vai axudar? Nesta ocasión ocórreseme que o Tradutor automático do Instituto Cervantes, o cal nos permite traducir páxinas web ou textos dun xeito moi rápido e ofrecéndonos como linguas o catalán, español, francés, galego, inglés e portugués (tamén español-eúscaro), mágoa que non ofreza máis linguas de chegada. Ademais incluso pode ser útil para textos semicientíficos, pero ollo! os resultados das traducións automáticas sempre teñen que ser revisados e ben revisados, que as máquinas (ata o momento) non son persoas e como non teñamos tino podemos dicir cousas ben diferentes das que queremos expresar.

Velaquí queda a ligazón, pero xa sabedes con sentidiño!: http://oesi.cervantes.es/traduccionAutomatica.html

2009-11-14T15:32:00.006+01:00

UNHA VOLTA ÁS COMPARACIÓNS! (corrección 3ª parte)

A pesar (*pesares) de que comparar nunca é prato de gusto, vémonos na obriga de retomar este tema para explicar a solución a unha das enquisas propostas hai algún tempo. Na oración Teño vacacións de igual xeito *co resto dos traballadores da empresa hai un erro, pois debemos ter en conta que co é unha contracción na cal se unen a preposición con e o artigo masculino singular o. Por exemplo, na oración Vou co teu irmán ao concerto botamos man desta contracción. Con todo, cómpre non confundir o uso de có=ca o co uso de co. No primeiro caso estamos ante unha contración da conxunción comparativa ca e mais o artigo masculino singular o, que podemos facer ou simplemente representar ca o.

Logo desta explicación, a solución da enquisa é a primeira: Teño vacacións de igual xeito ca o resto dos traballadores da empresa, pois aquí o que estamos facendo é unha comparación e para isto recorremos á conxunción comparativa ca, que tamén podería ser subtituída por que, malia non ser esta a solución que debemos priorizar en galego.

2009-11-03T10:17:00.009+01:00

UN HALLOWEEN MOI GALEGO: O SAMAÍN!

O día 31 de outubro as rúas dende hai algúns anos énchense de xente disfrazada con adobíos tétricos e amedrantadores que lembran a morte, pero cal é a orixe desta tradición? A verdade é que a celebración do Halloween (ou Noite de bruxas) está moi arraigada entre os anglosaxóns, os cales reintrepretan esta festividade do mundo celta: o Samaín. Esta festa significaba o comezo da estación do inverno e do ano celta e nela producíase un achegamento entre os espíritos (non é *espíritus) dos defuntos e os vivos.

En Galicia dende hai algúns anos son moitos os que recuperan esta tradición e volven aos vellos costumes de baleirar cabazas e alumealas con candeas coa finalidade de manteren vivo o lume durante toda a noite. A propósito da cabaza, hai unha lenda que conta que un monxe irlandés chamado Jack era tan cruel e malvado que cando morreu foi ao inferno e alí, como compensación de todos os males que fixo en vida, foi agasallado cun nabo oco no cal ardía un tizón que, disque, nunca se apagaría. Velaquí unha imaxe dunha cabaza fotografada por Anne Geddes:

Por suposto, a gastronomía tamén acompaña esta festividade con ósos de santo, buñuelos, castañas, etc.

2009-10-11T21:20:00.004+02:00

UN POUCO DE FRASEOLOXÍA: corrección 2ª parte

En dúas das enquisas de hai un tempo aparecían preguntas relativas á fraseoloxía. A primeira delas, "Por riba de mel, filloas" preguntaba cal é o significado que ten e ¡parabéns! aos escasos votantes porque a resposta correcta é a c) Que aos problemas existentes, como son poucos, váiselle engadir algún máis; e... que ninguén se despiste pensando no mel que, efectivamente, por riba de tan magna sobremesa fai relamber os fuciños a calquera.

Noutra das enquisas pedíase o significado de "Auga de agosto, mel e mosto" e agora que estamos en tempo de vendimas e de uvas, cómpre (e non compre) dicir que a resposta correcta é a b) Cando chove en agosto as uvas fanse doces e engordan. Este refrán ademais vén moi a conto coas colleitas de viño que estamos tendo este ano en Galicia.

Pero sobre o viño prometemos unha entrada en breve!

2009-07-15T00:56:00.003+02:00

O VOCABULARIO DE MEDICINA (galego-español-inglés-portugués)

¿Cal é a denominación de bocio en inglés americano? ¿Cal é a forma galega correspondente á portuguesa corpete?

Para solucionarmos estas dúbidas xa contamos cun novo recurso coordinado polo Servizo de Normalización Lingüística da Universidade de Santiago de Compostela. Trátase do Vocabulario de medicina que conta con 5.393 entradas en galego e ofrece as súas equivalencias en inglés, portugués, español e, para a área de Anatomía, tamén en latín. Ademais ofrece os termos populares dalgunhas denominacións, algo que sen dúbida vai ser de moita utilidade para que os facultativos coñezan as denominacións máis populares que utilizan os seus pacientes (calcaño, ollo preguiceiro, garxola, uña en culler, moa do siso...).

Este repertorio pode descargarse, de balde, en .pdf na seguinte ligazón: http://www.usc.es/snl/term/Vocabularios/medicina.pdf.

Parabéns aos creadores!

2009-07-07T15:01:00.003+02:00

SOLUCIÓN DE ENQUISAS: 1ª parte

Para todos aqueles votantes (e non *botantes) da enquisa relacionada coa praia, teño que comunicarvos que andades un pouco desencamiñados. Só o 33% soubéstedes resolver o enigma ao marcardes como correcta a segunda opción: Vou cara á praia. Parabéns pola vosa elección!

Non esquezades que en galego cara a é unha locución preposicional, é dicir, cara e a forman un matrimonio inseparable que non se pode separar baixo ningún concepto. De aí que a opción *Vou cara a praia sexa incorrecta, pois prescinde da preposición. Tamén é incorrecta a construción *Vou cara a a praia, debido a que a lingua galega contempla a contracción da preposición a e mais o artigo feminino singular a (=á).

E falando de praias (e non *plaias), velaí un par de imaxes das illas Cíes:

2009-07-07T10:52:00.008+02:00

LA FURA DELS BAUS EN RIBADAVIA

O venres 17 de xullo actuará a compañía catalá La Bura dels Baus dentro da Mostra Internacional de Teatro de Ribadavia. O espectáculo chamado "Splash", feito para a mostra, poderase ver ás 23:00h ao módico prezo de 5 ou 7 euros.

Por suposto, varias compañías galegas e outras de fóra de Galicia protagonizarán a dita mostra.

Máis información en: http://mitribadavia.com/actualidade/

2009-04-12T00:55:00.003+02:00

EU ENGULO, TI ENGOLES, EL ENGOLE...

Logo destes días de Pascua, comezaremos a semana falando de cociña e, para iso, imos (e non *vamos) recomendar un par de programas da CRTVG:

a) Larpeiros: http://www.crtvg.es/reproductor/inicio.asp?canal=tele&hora=12/04/2009 21:57:20&fecha=22/10/2008&arquivo=1&programa=LARPEIROS&id_programa=431

b) Cociña para todos: http://www.crtvg.es/reproductor/inicio.asp?canal=tele&hora=12/04/2009 12:12:45&fecha=24/10/2008&arquivo=1&programa=COCIÑA PARA TODOS&id_programa=393

A ver quen lambe antes os fociños!

2009-03-06T00:09:00.005+01:00

DE PROFESIÓN, NOTARIO ou NOTARIA!

A modo de curiosidade, contareivos que a figura dos notarios naceu na Idade Media (c. 1180) cando a tarefa dos escribáns non era suficiente debido a que non tiñan coñecementos abondos para asentar as notas nos rexistros. Así aparece unha nova profesión que cada vez está máis presente nas nosas vidas ben sexa polas series televisivas ben por traballarmos no ámbito xurídico-administrativo ou ben porque precisamos dos seus servizos.

Pero ¿podemos facer un contrato de arrendamento en galego? ¿e escribir un testamento? DOU FE de que é posible. Agora as notarías teñen os medios para poder ofrecernos calquera documento notarial en lingua galega pero ¡por se alguén ten dúbidas! velaquí vai o Formulario notarial, da autoría de Victorino Gutiérrez Aller. Nel están recollidos modelos dos documentos notariais máis representativos: http://www.cirp.es/pls/bdox/inv.pub_detalle2?p_id=40

Ollo! é anterior ao 2003 e ademais presenta erros no peche do documento ao usar as preposicións. Ex. *En Pontevedra, *a 6 de marzo de 2009

2009-02-21T16:53:00.004+01:00

E COMO ESTAMOS NO ENTROIDO... IMOS COAS FILLOAS!

Parabéns aos votantes da enquisa xa que, como ben apuntades, a expresión Por riba de mel, filloas correspóndese coa terceira opción proposta: que aos problemas existentes, como son poucos váiselles engadir algún máis.

Dado que estamos en plena época de excesos gastronómicos, non sei se coñecedes un prato que dende hai uns anos se homenaxea no Concello de Cercedo, trátase da vincha (tamén chamada bandullo ou tripón doce), que parece ser parenta dos tan afamados botelo e androlla. Velaquí vai unha receita extraída da obra A cociña de Antroido e San Xoán:

Ingredientes
1 barra de pan do día anterior

1 litro de leite

1 taza de azucre

6 ovos

100 gramos de améndoas

50 gramos de pasas de corinto

2 culleradas de manteiga

canela en po

Preparación
Partir o pan en anacos pequenos, ata encher dous tazóns. Á parte (atención a esta locución) quentar lixeiramente o leite e mesturalo co azucre, botando esta mestura sobre o pan e deixar repousar uns minutos ata que estea ben enchoupado en leite, momento en que, cun garfo, mesturaremos ben ata obter unha pasta.
Deseguido agregar as améndoas xa reladas ou picadas e as uvas pasas, que se puxeron a remollo nun vaso de auga un pouco antes. Poñer tamén unha cullerada de manteiga e canela ao gusto, mesturando todos estos ingredientes.
Nunha cazola á parte bater os ovos e despois agregalos á mestura anterior e remexer ata obter unha masa homoxénea, que se bota nun molde engraxado co resto da manteiga. Podemos empregar unha flaneira ou un molde de pudin.
Cocer no forno ata que estea callado, o que comprobaremos atravesando o bandullo cun espeto metálico. Se sae ben limpo a cocción está rematada.

A receita tradicional troca o molde por unha vexiga de porco!

2009-02-15T20:28:00.013+01:00

VELAQUÍ VAI UNHA INVITACIÓN... O FORO DA LINGUA!

Quen lembra a estrutura do documento denominado invitación? Tranquilidade que isto non é un exame.

Trátase dun convite que nos fai o Equipo de Normalización Lingüística (ENL) da EOI de Ourense, que en breve organizará un ciclo de relatorios baixo o título O foro da lingua, pasado, presente e... futuro? e cuxo programa se recolle a continuación:

04/03/2009 (mércores), ás 20:00h: "A normalización lingüística en Galicia: simplificacións e prexuízos" por Manuel Núñez Singala

10/03/2009 (martes), ás 18:00h: "Chíscalle un ollo ó galego medieval" por Raquel Rodríguez -unha servidora

25/03/2009 (mércores), ás 20:00h: "A estratégia reintegracionista" por Valentín R. Fagim

30/03/2009 (luns), ás 19:00h: "O galego en Europa" por Camilo Nogueira

A entrada é libre e de seguro que poderedes coñecer algunha cousiña curiosa sobre a lingua.

A ver quen se apunta?

2009-02-05T19:27:00.002+01:00

CAL É O RESULTADO DA ENQUISA?

Menos mal que non había cartos por medio! xa que a meirande parte dos votantes apostátedes por unha resposta errónea. Lembrade que aparte é un substantivo que fai refencia ao diálogo que os actores dirixen ao espectator nun teatro e a parte, con esta ortografía, existe en galego exclusivamente na locución de parte a parte. Polo tanto a oración correcta é: Achégalle ao informe un anexo á parte.

Non esquezades esta forma tan cotiá!

2009-01-26T23:47:00.005+01:00

CURSOS PREPARATORIOS DOS CELGA E CONVOCATORIAS PARA O 2009

Na orde http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/convoc_09_cursosprep_celga_eoi.pdf podedes consultar a convocatoria dos cursos preparatorios ás probas para acadar os certificados de lingua galega, Celga.

E... as ditas probas xa están convocadas para maio e novembro de 2009! Velaquí a referencia
http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/Convocatoria_Probas_Celga_2009.pdf

Ánimo e a conseguirdes o Celga IV!

2009-01-21T15:59:00.008+01:00

FAGAMOS COMPARACIÓNS.... (dedicado -e non *adicado- ao grupo Avanzado II)

Disque as comparacións son odiosas, pero malia iso temos que saber construír estruturas comparativas coa conxunción ca. Ah! e ollo con confundirdes a conx. comparativa ca (Na primeira imaxe as rosas vense menos ca na segunda) coa contracción coa -con+as- (Coas imaxes imos alegrar a vista).

a) Temos que ter en conta que esta conxunción comparativa pode aparecer acompañada da preposición a, na secuencia ca a: Teño máis flores ca a ti.

b) Tamén pode ir seguida do artigo determinado o ou a, dando lugar a ca o=có ou ca a=cá: Teño máis flores ca o /có floristeiro ou Teño máis flores ca a/cá floristeira.

c) Ademais, a conxunción pode ir seguida dunha preposición e dun artigo: ca á. Vexamos un exemplo: Con estes agasallos, prefiro ir a Ourense ca á outra provincia.

Ánimo e a comparar!

2009-01-16T14:16:00.002+01:00

OUTRO MANUAL PARA ESTUDARMOS A LINGUAXE ADMINISTRATIVA

Para que non vos esquezades dos trazos máis característicos da linguaxe administrativa, convídovos a que consultedes o Curso de actualización da lingua e linguaxe administrativa galega, obra coordinada por Nel Vidal (2006): http://fedella.files.wordpress.com/2007/10/material_curso_egap.pdf

Ollo con imprimir ao chou, que ten case 300 páxs./pp.!

2009-01-14T22:13:00.005+01:00

E LOGO... CAL É A OPCIÓN CORRECTA DAS ENQUISAS?

a) Na oración Ao non haber circunstancia *algunha que poida afectar á execución das obras hai un erro; lembrade que o uso de algún para resaltar unha dobre negación non é correcto en galego, pois ao existir xa unha negación debemos empregar a forma ningún. Non esquezades que dúas negacións en galego non se anulan. Vexamos: negación (non)+negación (ningún)=negación.

A solución, moi acertada por vós, é a 3ª opción da enquisa.

Aí vai: Ao non haber circunstancia ningunha que poida afectar á execución das obras.

Parabéns para os participantes!

b) Na segunda enquisa hai un empate. Imos ver que pasou aquí!

A oración Teño vacacións de igual xeito *co resto dos traballadores da empresa é incorrecta debido a que co é unha contracción da conxunción con e do artigo (determinado e masculino) o. Polo tanto, aquí hai unha confusión entre a conxunción comparativa ca e a contracción co; a forma correcta é a conxunción ca acompañada do artigo o = ca o/có. Aínda que está é a conxunción preferente, tamén podemos empregar que.

Aí vai: Teño vacacións de igual xeito ca o/có/ que o resto dos traballadores da empresa.

EN PRÓXIMOS CAPÍTULOS MÁIS SOBRE O CA...

2009-01-09T16:08:00.004+01:00

OUTRO MANUAL DE IMAXE CORPORATIVA

Como xa sabemos, os diversos organismos e institucións contan con manuais de imaxe corporativa nos cales se regulan as cores dos logos, o tipo de papel que se debe empregar, etc. Para aqueles/as que teñades curiosidade velaquí vai o Manual de imaxe corporativa e identidade visual do Servizo Público de Emprego de Galicia:

http://emprego.xunta.es/portalS/pdf/ManualImagenSPE.pdf

¡Que o aproveitedes (non *disfrutedes)!

2009-01-03T16:46:00.004+01:00

...E PARA FACERMOS (infinitivo conxugado) MEMORIA...

a) Non esquezades que as palabras derivadas da forma latina SCRIPTU(M) en galego perden o -p-: inscrición, descrición, adscrición, subscrición, etc.

b) En galego *ubicar e derivados son castelanismos, polo tanto debemos utilizar: situar, localizar...

c) Aportar en galego é sinónimo de chegar a porto unha embarcación, así que no canto de *aportar un documento debemos escribir achegar un documento.

d) *Cincoenta é incorrecto, a forma correcta é cincuenta.

e) *Derribo e *pago son castelanismos, deben ser substituídos por derrubamento e pagamento.

f) *Según é un castelanismo e a forma galega estándar é segundo.

g) No olvidedes poñerlle o artigo ao adxectivo dito, dita: *Que dito proxecto... debe ser substituído por Que o dito proxecto...

h) *infraestructuras, *construcción e *estructuras, entre outras palabras, en galego reducen o grupo culto: infraestruturas, construción, estruturas.

i) A locución do castelán *a los efectos en galego é para os efectos.

j) Non vos acordades!, os cargos en galego grafámolos sempre con minúscula: o xefe, o director, o subalterno...

k) *Lei 30/2007 de 30 de outubro de Contratos do Sector Público ten que ser corrixida por Lei 30/2007 do 30 de outubro de contratos do sector público

l) Non esquezades evitar o galicismo formado por un substantivo+a+infinitivo: *contía a reintegrar ou *cantidade a reintegrar deben ser substituídas por contía que hai que reintegrar/que se vai reintegrar, cantidade que hai que reintegrar, que se vai reintegrar...

2009-01-03T16:21:00.004+01:00

EMPEZAMOS O 2009!

Como xa estamos nun novo ano e non debemos deixar de aprender (# enseñar) cousas, velaquí un manual editado polo Servizo de Normalización Lingüística da Universidade da Coruña.

Trátase da Síntese gramatical, elaborada por Xesús Mosquera e Sara Pino, que recolle de xeito claro e ameno os contidos da gramática da lingua galega. Publicada no ano 2008 é moi apta para todos os públicos: http://www.udc.es/snl/documentospdf/Sintese_gramatical.pdf

Unha ferramenta que solucionará moitas das dúbidas que nos xorden acotío.

2008-12-19T10:01:00.004+01:00

UN PAPÁ NOEL DE NOSO

Para todos e todas os que non coñezadas ao Papá Noel máis montañés de Galicia, o Apalpador, velaquí vos vai unha nova publicada no xornal La Voz de Galicia: http://www.lavozdegalicia.com/lemos/2008/12/03/0003_7364616.htm

¿Será quen de substituír dentro duns anos ao Papá Noel tradicional?

2008-12-16T23:09:00.003+01:00

SEICA A UNIVERSIDADE DE VIGO XA TEN NOVO LOGO

¿Lembrades o concurso que convocou a Universidade de Vigo para buscar un logo funcional, claro e moderno que a identificase? Pois logo de estudar máis de 600 propostas, velaquí tedes os dous gañadores: http://imaxe.uvigo.es/

¡E a ti cal che gusta máis!

2008-12-16T22:54:00.002+01:00

A EUROPA DAS LINGUAS

Para sabermos cantas linguas se falan en Europa e cantos falantes as empregan habitualmente botarémoslle unha ollada á información recollida no proxecto LOIA do Consello da Cultura Galega: http://www.consellodacultura.org/arquivos/cdsg/loia/mapas.php?idioma=1

Sobre a historia da lingua galega a súa situación actual temos datos na seguinte ligazón:http://www.galego.org/historia1.html

Lembrade que as cuestións relativas ás linguas e á súa proxección na sociedade pertencen ao campo de estudo dunha disciplina (e non *asignatura) denominada sociolingüística. Quen queira afondar algo máis nesta materia que lle bote un ollo á Guía da sociolingüística, sexual, de Séchu Sende http://docs.google.com/View?docid=ddd9gfr3_1f24rbqfb

2008-12-16T22:08:00.004+01:00

A QUEN NON QUER CALDO, A CUNCA CHEA!

Esta expresión é unha frase feita que todos coñecemos, pero ¿que podemos facer cando escoitamos fraseoloxía que non empregamos e, polo tanto, non entedemos? ¿como dicimos (e non *decimos) en galego de tal palo tal astilla ou cada palo que aguante su vela?

Pois, témolo fácil se consultamos:

a) as Achegas a un dicionario de refráns galego-castelán, castelán-galego:

http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/cfg03.pdf

b) o Refraneiro galego de Chivite: http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/refraneirogalegoTaboadaCh.pdf ga/arquivos/cfg03.pdf

2008-12-12T10:20:00.003+01:00

AS NOSAS FERRAMENTAS INFORMÁTICAS

Hoxe en día podemos descargar de balde o programa Office 2003 e o OpenOffice en galego; pero, ademais compoñer partituras empregando a nosa lingua, empregar o Linux, aplicacións para Mac, utilizar programas de protección de datos, editar e crear imaxes, xestionar blogs, etc. tamén se pode facer en lingua galega.

Botádelle un ollo! en http://www.xunta.es/linguagalega/o_galego_nas_novas_tecnoloxias

Ademais podemos utilizar, de balde, os correctores:

1 Esgal (castelán-galego, francés-galego e catalán- galego): http://www.xunta.es/tradutor-/http://tradutor.xunta.es/dts/

2 OpenTrad (tradución bidireccional castelán-galego e galego-portugués e galego-inglés): http://opentrad.imaxin.com/

E que vai corrixir os nosos textos?

Velaquí unha listaxe de correctores que vos van sacar de máis dun apuro:

1 OrtoGal (corrixe en liña): http://sli.uvigo.es/corrector/

2 Golfiño: http://wiki.mancomun.org/index.php/Golfi%C3%B1o._Corrector_gramatical_para_OpenOffice.org

3 Corrector2mil3: http://www.imaxin.com/corrector2mil3.asp

2008-12-09T00:58:00.003+01:00

¿IMOS AO CINE?

E agora que empezan a arrefríarse as orellas pola rúa que mellor sitio ca o (ou có) cine para resgardarse. Este Nadal os máis pequenos poderán ver na carteleira A hora dos agasallos, unha historia de animación baixo a dirección de Gorka Sesma que trata sobre o reparto dos agasallos o día de Noiteboa.

Botádelle un ollo http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/horadosagasallos_Dossier.pdf

2008-12-08T17:40:00.005+01:00

MEMORIA... MEMORIA... FAGAMOS MEMORIAS

Neste mes do Nadal, en que remata o ano, as empresas, departamentos, organismos e entidades están a elaborar (ou están elaborando) as súas memorias do ano 2008 ¿como será o balance? ¿cumpriríanse as expectativas?

Imos consultar algunhas para ver como se estruturan:

a) Memoria da EGAP 2006: http://egap.xunta.es/fich/public41.pdf

b) Memoria 2007 de Biblioteca Universitaria de Santiago de Compostela (BUSC): http://busc.usc.es/A_Biblioteca/Documentos_sobre_a_BUSC/memoria2007.pdf

c) Memoria 2007 da Camara de Compostela: http://www.camaracompostela.com/memoria/memoria2007.pdf

Agora xa tedes modelos para elaborar a vosa memoria...

2008-12-05T09:55:00.002+01:00

SEGUIMOS CO LÉXICO ÁS VOLTAS

Logo de descargamos o manual de Léxico 2 editado pola Xunta de Galicia, agora podemos consultar o Léxico 1 nesta ligazón: http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/Lexico1-Galicia.pdf.

2008-11-29T18:04:00.006+01:00

AMÁLGAMA LITERARIA-XURÍDICA DA CIDADE DE OURENSE (¡reparade no uso do guión!)

A literatura está moi vencellada á cidade de Ourense (lembrade as reunións dos homes do Cenáculo ourensá) e non podemos perder a oportunidade de citar unha das obras máis destacadas da literatura galega: A Esmorga, da autoría de Eduardo Blanco Amor.

Ademais, establécese un gran vínculo entre a obra e os textos xurídico-administrativos, dado que a obra comeza cun proceso xudicial que se vai prolongar ao longo do texto. Velaquí un anaco para que leades (p./páx. 40):

“[...] A casupa onde vive a Raxada, desque se foi da casa da Monfortina por mor do .pequecho, quedáralle dos pais cunhas leiras darredor, que vendeu cando se puso ó trato. Está máis aló de Mariñamansa, así que eu tiña que saír con noite pra estaré as sete da maña en Ervedelo que é, como vostede me enseña, por onde veñen as obras da carreteira, que eu traballo alí, a par da ponte que están erguendo a todo bulir pra que poida pasar o diputado, que disque vén o mes que vén, co gallo das eleiciós [...]” .

2008-11-29T17:00:00.002+01:00

...CONTINÚAN OS VOCABULARIOS

Todos e todas aqueles e aquelas que teñades que manexar vocabulario pertencente aos ámbitos da educación, do urbanismo, da alimentación, das diversas especies e de internet podedes consultar:

-Glosario multilingüe de orientación profesional e escolar: http://www.usc.es/snl/term/Vocabularios/orient-escolar.pdf
-Diccionario de pedagoxía: http://www.edu.xunta.es/diccionarios/p/index.html

-Glosario de urbanismo: http://galego.org/vocabularios/urbanismo.html

-Glosario do viño: http://www.terrasgauda.com/gal/diccionario/dica.html
-Glosario de gastronomia: http://vello.vieiros.com/pacofeixo/glosario.html

-Diccionario multilingüe de especies mariñas: http://www.masmar.com/especies
-Glosario multilingüe de mamíferos e aves:http://www.informatika.bf.uni-lj.si/magus-romance2.html
-Léxico do medio: http://www.linmiter.net/lexique/gal_ambiental.html

-Léxico panlatino de Internet: http://www.usc.es/snl/term/Vocabularios/internet-conxunto.pdf

2008-11-28T09:54:00.004+01:00

Nace o VOCABULARIO DE MORFOLOXÍA, ANATOMÍA E CITOLOXÍA VETERINARIA

Antonte presentouse no Campus de Lugo un novo vocabulario que recolle léxico relativo aos animais. Esta en pdf e velaquí a ligazón: http://www.usc.es/snl/term/Vocabularios/morf-veterinaria.pdf

¡A gozar (e non *disfrutar) del!

2008-11-26T19:07:00.002+01:00

¿U-LOS MANUAIS DE DOCUMENTOS ADMINISTRATIVOS?

Como disque non hai nada baixo o sol, se premedes nas seguintes ligazóns podedes descargar diversos manuais de documentos administrativos:

a) Un dos nosos textos de traballo, Manual básico de documentación administrativa: http://www.avogacia.org/w3/IMG/pdf/Manual_doc_administrativos.pdf

b) O recente Manual de documentos administrativos da Universidade da Coruña: http://es.calameo.com/read/0000024288a18d47f5ba8
http://www.udc.es/snl/documentospdf/manual_doc_udc.pdf

2008-11-26T13:43:00.006+01:00

¿QUE É *REPLANTEO ou RELINGA? ¿COMO SE DI EN GALEGO *GROSELLERO ROJO OU *REGALIZ? .... E MOITO MÁIS

Velaquí dúas voces que pertencen ao ámbito da construción, pero ¿cando temos que consultar vocabulario deste ámbito a onde podemos recorrer? Pois... se premedes nas seguintes ligazóns teredes o problema solucionado:

a) Dicionario galego de construción naval (galego-español-inglés-portugués): http://dicionarionavalgalego.ingenierosnavales.com/

b) Dicionario visual da contrución: http://dicionario.coag.es/index.php

Para os afeccionados (e non *aficcionados) ás diversas prantas van estes Termos esenciais de botánica (galego-español-inglés): http://www.usc.es/snl/term/Vocabularios/t-botanica.pdf

E... para aqueles e aquelas aos cales lles guste a comunicación ímoslle recomendar o Dicionario galego de Televisión: http://www.cirp.es/pub/docs/cite/dicTV.pdf

... E SOBRE O LÉXICO XERAL

Nesta ligazón podedes descargar en pdf o libro Léxico 1 de Proxecto Artello: http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/Lexico1-Galicia.pdf

2008-11-25T15:59:00.002+01:00

AS ABREVIATURAS

Temos que ter en conta que cando empregamos abreviaturas debemos utilizalas correctamente, pero ¿onde podemos atopar listaxes de abreviaturas, símbolos, siglas e acrónimos? Aquí (e non *eiquí) está a solución:
No Servizo de Normalización Lingüística (SNL) da Universidade de Santiago de Compostela propoñen: http://www.usc.es/~snlus/asesora/fundamentos/criterios/abreviacion/index.htm
No SNL da Universidade da Coruña ofrece as seguintes listaxes:
http://www.udc.es/snl/documentospdf/Libro_Criterios_lingua.pdf

2008-11-21T19:01:00.002+01:00

a), b), c), d), e), f), g), h), i).... NUMERACIÓN ALFABÉTICA

Esta semana na rolda de terminoloxía do Consello da Cultura Galega preguntábase sobre a maneira de facer a numeración alfabética nos textos administrativos e xurídicos galegos, pois temos que pensar que o galego non ten j).

Dende o Parlamento de Galicia, Carlos Díaz Abraia, especialista en Linguaxe administrativa galega (lembrade que é autor xunto con Xermán García Cancela do Manual de linguaxe administrativa) propuña analizar a recente Lei de residuos, que conta con extensas (non *estensas) enumeracións.

Logo de consultala en http://www.xunta.es/Dog/Dog2008.nsf/FichaContenido/49546?OpenDocument, ¿a que conclusión chegamos?

2008-11-21T18:41:00.007+01:00

...ALGO DE HISTORIA

Para coñecermos a historia da lingua galega dende as súas orixes podemos coller os flocos de millo e visualizar o vídeo da serie Historias de Galicia da CRTVG, que leva por título Lingua de reis, lingua do pobo. Velaquí a ligazón: http://www.crtvg.es/TVGacarta/?prog=158

2008-11-19T21:03:00.004+01:00

NACE UN NOVO TRADUTOR. O OpenTrad

Hai uns días a empresa galega Imaxin Software presentou un tradutor españo/galego/catalán/euskera e viceversa, que se fixo contando coa colaboración das universidades de Vigo e Santiago de Compostela. A utilidade do tradutor aumenta ao podermos traducir textos enteiros e páxinas web en poucos segundo.

Cómpre destacar que é de código aberto, polo tanto poderemos utilizalo de balde, así que mans á obra.

Velaquí a ligazón http://opentrad.imaxin.com/

2008-11-19T00:36:00.010+01:00

E TI, ¿DE QUEN VÉS SENDO?

Se tes un apelido galego podes saber en que concellos galegos se localiza e tamén coñecer o número de individuos que o portan. Preme na ligazón da Cartografía dos apelidos galegos: http://servergis.cesga.es/website/apelidos/viewer.asp

Para coñecer a orixe do nome de pía podemos consultar:

http://galegoelogo.com/palabrasencadeadas/xeracionelogo/escolmaM.php

De quererdes botar un riso, velaquí este vídeo:

http://www.videos.es/reproductor/carlosblancoeosalcumes-(TVn-SkByxZ4

2008-11-18T23:33:00.011+01:00

OS NOMES DE LUGAR

madagascar lalín namibia ortigueira chad mondoñedo guiné bissau cambados costa de marfil monforte senegal corcubión burundi mondariz zambia camariñas malí guitiriz camerún a estrada gabón cerdedo etiopía ribadavia níxer negreira mauritania boimorto serra leoa tomiño lesoto becerreá libia a fonsagrada somalia trasmirás kenia arzúa congo xinzo sudán rianxo liberia soutomaior togo forcarei ghana laza zaire melide tanzania mos uganda

santa comba angola vilardevós

alto volta

a lúa ponse saharahui en vigo

hostia en dios cristo en biafra

Antón Reixa, De Historias do Rock and Roll, 1985

¿Ribeira ou *Riveira? ¿Ourense ou *Orense? ¿Tui ou *Túi? ¿*Porriño ou O Porriño? ...

Cando temos dúbidas sobre a denominación oficial dos topónimos galegos podemos consultar o Noméclator oficial de Galicia nesta ligazón: http://www.xunta.es/toponimia

Lembrade que a Lei 3/1983, do 15 de xuño, de normalización lingüística no seu artigo 10 establece:

1. Os topónimos terán como única forma oficial a galega.
2. Corresponde á Xunta de Galicia a determinación dos nomes oficiais dos municipios, dos territorios, dos núcleos de poboación, das vías de comunicación interurbanas e dos topónimos de Galicia. O nome das vías urbanas será determinado polo Concello correspondente.
3. Estas denominacións son as legais a tódolos efectos e a rotulación terá que concordar con elas. A Xunta de Galicia regulamentará a normalización da rotulación pública respectando en tódolos casos as normas internacionais que subscriba o Estado.

Para coñecermos algúns topónimos e xentilicios podemos consultar o derradeiro tema do libro Lexico 2 de Proxecto Artello. Podedes descargalo en pdf en http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/Lexico2-Galicia.pdf

2008-11-16T13:32:00.003+01:00

A LRX-PAC ¡UNHA CAIXA DE SORPRESAS!

Xa sabemos que o tipo de documento de constancia denominado certificado só pode ser asinado polos secretarios dos organismos, pero ¿en que disposición legal se recolle isto?

Pois velaquí temos o artigo 25 da Lei 30/1992, que recolle no punto 3.e) que é tarefa do secretario, entre outras funcións, "expedir certificacións das consultas, dictames e acordos aprobados".

Outro texto legal en que tamén se recolle isto é a Orde da Presidencia do Goberno do 31 de decembro de 1958 (BOE, do 6 de xaneiro de 1959).

Entón, quen non sexa secretario ¿que tipo de documento debe facer para dar fe dalgún feito?

2008-11-13T15:04:00.005+01:00

TODO CAMBIA... TAMÉN AS LINGUAS

O sábado os xornais facíanse eco dunha noticia que é do noso interese. La Region recollía o titular "Pen drive e as siglas USB, entre as novas incorporacións ao Diccionario de la Academia Española". É evidente que a sociedade cambia e, polo tanto, as linguas tamén teñen que ampliar as súas voces e adaptarse ás necesidades dos falantes.

¿Como traducimos ao galego o anglicismo "pen drive"?

2008-11-13T11:45:00.004+01:00

¡VAI DE ANIMAIS!

A quen non lle dixeron alguna vez ¡non sexas animaliño!, pois agora imos mergullarnos no mundo animal e para iso consultamos:

a) O Vocabulario multilingüe e acuicultura (ano 2002): http://www.cirp.es/pub/docs/cite/vocabulario_acuicultura.pdf

b) O Vocabulario da fauna mariña galego-inglés-castelán-latín (ano 1996): http://www.usc.es/snl/term/biblio-term_ZOOL.htm

CONTINUARÁ...

2008-11-13T11:00:00.011+01:00

DEDICADO (non *adicado) AOS NOSOS COMPAÑEIROS DO ÁMBITO SANITARIO

¿Como se di "glucosa" en galego? ¿Que é un "eclegma"? ¿E "granulocitose"? ¿Alguén escoitou algunha vez a palabra "bruxismo" ou "rinchamento"?

Para solucionar algunhas destas dúbidas botamos man do Diccionario galego de termos médicos (ano 2002) premendo aquí: http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/diccmedico.pdf

Tamén podemos consultar:

a) O Diccionario de psicoloxía e educación: http://www.edu.xunta.es/diccionarios/p/index.html

b) O Glosario de termos da Seguridade Social: http://www.seg-social.es/Internet_3/Masinformacion/Glosario/index.htm?ssUserText=

c) O Vocabulario panlatino de hemodinámica: http://www.iliesi.cnr.it/bdt_pub/casa.php

E para alegrar o día...

Un tradutor "cachondo" paciente-sanitario, pois ¡quen non se equivocou algunha vez!: http://www.auxiliar-enfermeria.com/traductor.htm

2008-11-06T23:55:00.000+01:00

SOBRE IMAXES CORPORATIVAS E IDENTIDADE

Cada vez é máis frecuente que os organismos, institucións e empresas conten cun manual de imaxe corporativa ou de identidade no cal se da conta do seu logotipo, das cores en que debe ser impreso, do tipo de letra que o debe acompañar, dos tamaños posibles dos logos, dos requisitos das publicacións, etc.

Como todos e todas sabedes, a Xunta de Galicia posúe un Manual básico de identidade corporativa, que podedes descargar nesta ligazón: http://www.xunta.es/identidade-corporativa/pax/pax04.htm

2008-11-04T14:03:00.000+01:00

¡ACABA DE NACER UN NOVO VOCABULARIO!

Hoxe o xornal Galicia hoxe daba a noticia da publicación dun novo vocabulario, trátase do Vocabulario multilingüe de economía.

Este volume foi realizado por investigadores das universidades de Cataluña, Euskadi, Galicia e Holanda e permítenos consultar as voces en cinco linguas diferentes: o galego, o inglés, o castelán, o catalán e o vasco.

A ver quen se atreve con el: http://ricoterm.iula.upf.edu/docums/vocecon/gal/frames_cat.html

2008-11-02T14:07:00.001+01:00

¡U-LOS DICIONARIOS NA REDE!

Ás veces precisamos coñecer o significado dunha palabra e, para iso (e non para *elo), temos que botar man dun dicionario. Na rede podemos consultar:

a) O Diccionario da Real Academia Galega, pero con tino, que non está actualizado coa norma do ano 2003: http://www.edu.xunta.es/diccionarios/index_rag.html

b) O Dicionario de Ir Indo con equivalencias en inglés, castelán e portugués: http://www.digalego.com/

c) O Dicionario galego-alemán da Real Academia Galega:http://193.147.87.248/dicionario/index.php

d) O Diccionario italiano-galego: http://www.cirp.es/pub/docs/varios/dicItaGal.pdf

continuará...

2008-11-02T13:46:00.000+01:00

DE EXCELENTÍSIMOS, ILUSTRES E MAGNÍFICOS

¿Quen non desexou algunha vez ser tratado de ilustre, excelente e mesmo magnífico? ¡Mágoa!, pois todos e todas sabemos que estes tratamentos van vinculados ao cargo que ocupamos.

Actualmente abonda con tratarmos por igual a uns e a outros, sempre empregando o tratamento de señor (Sr.) ou señora (Sra.), segundo se recolle na Lei 4/2006, do 30 de xuño, de transparencia e de boas prácticas na Administración pública galega. Velaquí a ligazón: http://www.accioncosteira.es/archivos/Lei%20de%20Transparencia.pdf

Con todo, se queremos referirnos a un coronel da Administración militar ou a un cóengo da Administración eclesiástica ¿que tratamento lle deberiamos dar? A solución atopámola premendo aquí: http://www.usc.es/snl/asesora/fundamentos/criterios/tratamentopersoal/cargo.htm

2008-10-29T22:17:00.000+01:00

¡E LOGO, VAI DE LIBROS!

O libro Curso de linguaxe administrativa publicado pola Xunta de Galicia está dispoñible na rede na seguinte ligazón: http://www.xunta.es/linguagalega/arquivos/linguaxeadm.pdf

¿Quen se lembra do Vocabulario ortográfico da lingua galega (VOLG)? Podedes consultalo premendo aquí: http://www.realacademiagalega.org/volga/; pero, ¡ollo! que non é un dicionario

2008-10-29T20:02:00.000+01:00

NA BUSCA DA MODERNIDADE

A Universidade de Vigo anda á procura dun logotipo para modernizar a súa imaxe, que debe caracterizarse pola simplicidade e, asemade, debe ter visibilidade nos medios dixitales.

Velaquí as ligazóns da noticia:

http://www.farodevigo.es/secciones/noticia.jsp?pRef=2008091700_2_259156__Gran-Vigo-Universidad-empleara-nuevo-logotipo-para-modernizar-imagen

http://www.farodevigo.es/secciones/noticia.jsp?pRef=2008091700_2_259157__Gran-Vigo-Queremos-referente-pueda-identificar

¿Como será ese logotipo?